Tańce
Hula, sasa i siva – co kryje się za każdym z nich
Hula kahiko i ʻauana, wykonywana w pozycji siedzącej samoańska sasa, pełen gracji siva i taniec z nożami ognia: czym jest każdy z tych tańców i jak odróżnić je od siebie, siedząc przy stoliku.
Zarezerwuj luau ↗Szybka odpowiedź
Hula pochodzi z Hawajów: kahiko to starszy styl, tańczony do recytacji i bębnów, a ʻauana to styl nowszy, śpiewany z gitarą i ʻukulele. Pozostałe tańce w programie polinezyjskiego widowiska pochodzą z innych wysp. Sasa to samoański taniec grupowy oparty na szybkich klaśnięciach, wykonywany zazwyczaj w pozycji siedzącej; siva to pełen gracji taniec samoański, którego najdoskonalszą formą jest taualuga; a siva afi to samoański taniec z nożami ognia. Każdy z nich opowiada coś innego, więc każdy wart jest uwagi.
Hula opowiada historię
Hula to hawajski taniec, który wyraża mele – pieśń lub recytację. Najwięcej znaczenia niosą dłonie tancerza: jeden ruch może oznaczać drzewo kołyszące się na wietrze, falę na oceanie albo uczucie, takie jak czułość czy tęsknota. Stopy i biodra czerpią z podstawowego zestawu kroków o hawajskich nazwach. Hulę można tańczyć siedząc lub stojąc. Inne wyspy mają pokrewne tańce – od Tahiti po Tonga i Nową Zelandię – ale sama hula należy do Hawaiʻi. Obserwowanie dłoni, a nie bioder, to najszybsza droga do zrozumienia, co mówi hula.
Kahiko: stary styl
Hula kahiko to forma tańczona przed kontaktem z Zachodem. Wykonuje się ją do recytacji i tradycyjnych instrumentów, wśród nich bębna z tykwy zwanego ipu oraz świętego pahu, którego membrana wykonana jest ze skóry rekina. Wiele utworów kahiko powstało na cześć boga, bogini lub wodza, a styl ten bywa surowy, z tradycyjnym strojem, takim jak owijana spódnica pāʻū. Amerykańscy misjonarze protestanccy, którzy przybyli w 1820 roku, potępiali hulę, a w 1830 roku królowa Kaʻahumanu zakazała publicznych występów. Sztuki odrodziły się za panowania króla Kalākaua, który rządził w latach 1874–1891 i je wspierał.
ʻAuana: nowszy styl
Hula ʻauana zrodziła się ze spotkania huli z muzyką zachodnią i chrześcijańską moralnością w XIX i XX wieku. ʻAuana oznacza „dryfowanie”. Pieśni są śpiewane, a nie recytowane, zazwyczaj przez wiodący głos w tonacji durowej, przy akompaniamencie łatwo przenośnych instrumentów strunowych: gitary, ʻukulele, kontrabasu. Kostiumy mają bardziej zachodni charakter, często są to suknie dla kobiet, a tematyka może być dowolna: ludzie, miejsca, wydarzenia czy po prostu uczucie. Jeśli taniec na luau niesie ze sobą słodką melodię i kwiaty we włosach, należy właśnie do tej rodziny.
Sasa: samoański rytm w pozycji siedzącej
Sasa to samoański taniec ludowy wykonywany przez osoby w każdym wieku, zazwyczaj w grupach i zazwyczaj w pozycji siedzącej, choć niektóre części mogą wymagać wstania. Słowo to oznacza „uderzać”, a taniec opiera się na precyzyjnych, rytmicznych klaśnięciach i szybkich ruchach dłoni. Każdy gest przedstawia coś z samoańskiego życia — od ryb poruszających się w wodzie po gotowanie, sprzątanie czy wiosłowanie w canoe — a im więcej tancerzy porusza się jak jeden organizm, tym silniejszy efekt. Sasa rozpoczyna się, gdy prowadzący woła „tulolo”, co nakazuje grupie pochylić głowy. Wypatruj momentu, w którym cały szereg jednocześnie zmienia kierunek.
Siva i taualuga
Siva Samoa oznacza po prostu taniec samoański, a jego tradycyjna forma wymaga gracji, z ramionami i dłońmi poruszającymi się subtelnie i delikatnie. Najbardziej cenioną sivą jest taualuga, uważana za szczyt samoańskiej sztuki performatywnej. Jej nazwa pochodzi od ostatniego etapu budowy domu, gdy umocowuje się najwyższą krokiew, a więc symbolizuje ukończenie: często jest wielkim finałem wieczoru lub ostatnim tańcem na weselu. Tradycja przeznaczyła ją dziecku wodza, które tańczyło ją owinięte w misternie tkaną matę przewiązaną pasem tapa.
Siva afi: ognisty nóż
Taniec ognistego noża to samoańska sztuka, która zamyka show w Daytona. Jego korzenie sięgają ailao, w którym wojownik obracał maczugą bojową, podrzucał ją i chwytał, by pokazać swoją sprawność, a najwcześniejsze ogniste noże to maczety owinięte po obu końcach ręcznikami i podpalone. Tancerz może używać jednego noża lub nawet czterech. Od 1992 roku, w trzecim tygodniu maja, co roku odbywają się światowe mistrzostwa ognistego noża, a widowiska na Tahiti, Tonga i Fidżi również je przejęły.
Jak je rozróżnić przy stole
Trzy pytania pozwolą rozpoznać większość tego, co zobaczysz. Czy muzyka jest recytowana z bębnami, czy śpiewana z instrumentami strunowymi? Recytacja i bębny sugerują hula kahiko, śpiew i ʻukulele sugerują ʻauana. Czy tancerze siedzą i klaszczą w zwartym unisonie? To prawdopodobnie sasa. Czy jedna tancerka porusza się powoli z płynnymi ramionami, podczas gdy inni patrzą? Pomyśl o siva. A potem światła gasną, nóż zajmuje się ogniem i nie ma już żadnych wątpliwości. To, jakie tańce zobaczysz podczas swojego wieczoru, zależy od decyzji wykonawców, więc traktuj to jako klucz do czytania sceny, a nie program.
Źródła